Јануари-Месец на свесност за ракот на грлото на матката 

Јануари е месец за подигање на свесноста за ракот на грлото на матката, негова превенција и рано откривање и има за цел да ја истакне важноста од  вакцинацијата против Хуман папилома вирус (ХПВ), главната причина за рак на грлото на матката и да се охрабрат жените да одат на редовни скрининг прегледи за превенција и рано откривање на ракот на грлото на матката (ПАП и ХПВ тестови). 

Глобално, ракот на грлото на матката е четвртиот најчест рак кај жените.  

Во 2022 година, имало над 660 000 ново дијагностицирани и околу 350 000 смртни случаи од рак на грло на матка во светот.  

На секои две минути по една жена некаде во светот умира од рак на грлото на матката. 

9 од 10 смртни случаи од рак на грлото на матката се случуваат во земјите со ниски или средни приходи. 

Ракот на грлото на матката се развива во грлото на матката на жената, долниот дел од матката, кој се отвора во вагината. 99% од сите случаи на рак на грлото на матка се предизвикани од високо ризични онкогени типови на хуман папилома вирус (ХПВ). 70% од ракот на грло на матка е предизвикан од ХПВ типови 16 и 18. ХПВ инфекцијата најчесто се пренесува по сексуален пат или пак по пат на контакт на кожа со кожа.  Повеќето ХПВ инфекции се елиминираат од имунолошкиот систем и не предизвикуваат никакви симптоми. Но, во случаи на ослабен имунитет инфекцијата може да перзистира и да доведе до развој на рак на грлото на матката. Најчести симптоми на рак на грлото на матката се: 

-нередовно крварење помеѓу менструациите, по менопаузата или по сексуален однос; 

-зголемен или вагинален исцедок со непријатен мирис; 

-постојана болка во грбот, нозете или карлицата; 

-губење на тежина, замор и губење на апетит; 

-вагинална непријатност; 

-оток на нозете. 

Веднаш посетете лекар ако имате некој од наведените симптоми. 

Ракот на грлото на матката во раните фази може да не покажува симптоми. Затоа е важен редовниот скрининг за рак на грлото на матката, дури и ако се жените се вакцинирани против ХПВ. 

Преку превенција, скрининг и третман, може да се стави крај на ракот на грлото на матката како проблем со јавното здравје во рок од неколку генерации. 

Постигнувањето на таа цел се потпира на три клучни столба и нивните соодветни цели: 

Вакцинација: 90% од девојчињата целосно вакцинирани со вакцината против хуман папилома вирус (ХПВ) до 15-годишна возраст; 

Скрининг:  На 70% од жените со помош на ПАП тест со високи перформанси до 35-годишна возраст, а потоа и до 45-годишна возраст; 

Третман: 90% од жените со преканцерозна состојба третирани и 90% од жените со инвазивен рак третирани. 

Добрата вест е дека ракот на грлото на матката може лесно да се спречи преку вакцинација против ХПВ и редовен скрининг. 

До сите девојки и жени, пораките од Месецот на свесноста за ракот на грлото на матката се јасни: 

Информирајте се: За ХПВ, особено како се пренесува и како треба да се заштитите од инфекцијата со ХПВ, за ракот на грлото на матката, вклучително и на кои знаци треба да внимавате. Помогнете во едукацијата и на другите жени во вашиот живот. 

Вакцинирајте се: ХПВ вакцината се дава во 2 или 3 дози кои треба да започнат кога девојчето има 12 години. ХПВ  вакцините се безбедни, ефикасни со висок имунолошки одговор. 

Направете скрининг: Процедурата е безболна и брза. Редовните скрининг прегледи (ПАП и ХПВ тестови) овозможуваат рано откривање на преканцерозни промени и навремена интервенција. Доколку ракот на грлото на матката се открие рано, тој е лесно лечив.  

Подготвил: 

д-р Аксиња Гарбеска-Кебакоска